Simi riqsichiy

Kay simi riqsichiyqa Multilinguistics llamk'aypa tukuy kaqninkunapi, webpa kimsa ari nisqa siminkunapi ima apaykachasqa simikunap niyninta sut'inchan. Simikunaqa rimanaman jina tantachasqa kanku.

Llamk'aypa wakichiynin

• Multilinguistics llamk'ay: Editora Argus Kepheus uywasqan, achkha taripay ñanniyuq llamk'ay. Digital pachawan tupaq simi tikrakuyninkunata taripan.
• Qhaway k'iti (dominio de análisis): digital tikrakuyta qhawanapaq suqta yachay ñawikunap sapa juknin: estructural, histórico, cognitivo, sociocultural, matemático-computacional, epistemológico. Qanchis kaq k'itiqa tantachiypaq kachkan. Juk k'itiqa imaynata qhawanapaq ñanmi; manam llamk'aykunap tantayninchu.
• Taripay ñan (frente de investigación): digital tikrakuypa juk sut'inchasqa kaqninpaq sapanchasqa taripay línea. Achkha qhaway k'itikunata apaykachan, sapanchasqa taripaykunata tantachan. Juk ñanqa llamk'achkan, juk sapanchasqa taripaypas purichkaptin; wakichikuypi, tapuyninkuna churasqa kaptin, ichaqa mana juk taripaypas qallarisqaraq kaptin; qhipa pachapaq, yuyaywan qhipaman saqisqa kaptin.
• Sapanchasqa taripay (estudio): juk taripay ñanpa ukhupi sut'inchasqa llamk'ay, tapuyniyuq, protocoloyuq, kikimpa willaykunayuq ima. Juk ñanqa achkha sapanchasqa taripaykunata tantachiyta atin.

Wakichiywan qillqachiy

• Protocolo: sapanchasqa taripaypaq qillqasqa wakichiy: tapuykuna, akllanapaq kamachiykuna, pukyukuna, ruwanakuna, qhaway ima. Sapa versiónnin yupaywan riqsichikun.
• Protocolota qillqachiy: protocolota tukuy runapaq rikukuq, pachayuq waqaychanaman Open Science Framework (OSF) nisqapi churay. Willaykunata tantananta utaq mask'ananta ñawpaqta ruwakun; ima ruwasqaña kasqantapas willana. Sapa sapanchasqa taripaypaq juk registro kachkan; manam ñanpaq, k'itipaq utaq artículopaqchu.
• Desviación: protocolo takyachisqa utaq qillqachisqa kaptin qhipamanta tikrachiy. Pachayninwan, ima raykuchus tikrachisqawan, ima tikrachisqanwan ima qillqasqa kachkan.
• Revisión de alcance: jatun rimanamanta yachay qillqakunata riqsichiq qhaway: ruwaykuna, willaykuna, ñankuna, mana junt'asqa k'itikuna ima. Manam rikuchiykunap sinch'i kayninta ñiqichanchu. PRISMA-ScR ñanchaykunata qatin.

Lluqsichisqa qillqakunawan pukyukuna

• Llamk'aypa artículo nisqa qillqan: llamk'aypa juk sapanchasqa taripayninmanta willaq yachay qillqa, chay taripaypa registronta citan. Juk artículoqa previsto (ruwakunqa) kachkan, taripayniyuq, mayman apachinapaq riqsisqaña kaptin, ichaqa mana textoyuqraq kaptin; lluqsichisqa, revistapi rikurimusqaña kaptin.
• Tupaq lluqsichisqa qillqa: juk ñanwan t'inkisqa qillqa, ichaqa manam chay ñanpa juk sapanchasqa taripayninmanta lluqsisqachu; llamk'ayta qallarinanta ñawpaqta qillqasqa artículo jina.
• Pukyu qillqa tantay (acervo bibliográfico): llamk'aypa taripaynin sayasqan qillqakunap tantaynin. Qillqakunap sutinkunap sinrin tukuy runapaq rikukun, Pukyu qillqakuna p'anqapi. Copias nisqakunaqa manam tukuy runapaqchu; licencia abierta nisqayuq copiaskunallam tukuy runapaq kanku.
• Pukyu qillqakuna (referencias): tantaypi tukuy qillqakunap tukuy runapaq sutinkuna, DOI utaq wak takyaq tinkinawan, imaynata yaykunapaq kasqanwan ima. Juk qillqa chaypi kasqanqa manam juk sut'inchasqa nisqata takyachisqanta ninchu.
• Acceso abierto, acceso restringido: junt'a qillqaqa oficial pukyumanta mana pagaspa ñawiriy atikun chayqa acceso abierto nisqa kachkan. Rantispa, suscripciónwan utaq mañakuspaña tarikun chayqa acceso restringido nisqa kachkan. Acceso abiertoqa manam licencia abierta nisqawan kikillanchu.
• Licencia abierta: qillqata mirachinapaq, wak runakunawan rakinakunapaq sakiy (Creative Commons utaq dominio público). Kay webqa licencia abierta qillqasqayuq copias nisqakunallata urayachinapaq qun.
• Literatura gris: tesis, disertaciones, informes, preprints, wak documentos ima, yachay revistas, editoriales nisqakunap jawanpi lluqsichisqakuna. Qhawaykunapi yaykuchikun; sapa kutitaq chay jina riqsichikun.
• Mask'anapaq pukyu: revisión nisqapi qhawasqa base bibliográfica utaq repositorio. Scopus, Web of Science, SciELO, Redalyc, Dialnet, OpenAlex, BDTD, CAPES, UNESDOC ima kaykuna kanku.

Taripaykunata akllay

• Akllay (cribado): protocolop kamachiyninkunaman jina revisiónman yaykuq registros nisqakunata akllay. Ñawpaqta sutiwan resumenwan; qhipamanta junt'a qillqawan.
• Qhawariq (evaluador): wak qhawariqpa akllasqanta mana yachaspa akllayta ruwaq runa. Qhawariqkunaqa mana sutin riqsisqa kanku, revisores pares jina.
• Kimsa kaq qhawariq: iskay qhawariq mana kikinta ninku chayqa tukuyninta niq runa; kay llamk'aypi editor.
• Tupanakuy (kappa): iskay qhawariqpa niyninkuna ima maykamataq tupanakunku, yanqallamanta suyasqamanta aswan, chayta tupuy. Cohenpa coeficiente kappa nisqanta apaykachan.

Runakunawan yanapanakuy

• Editor: llamk'ayta tinkuchiq, qillqakuna lluqsichikunankupaq ari niq, chaymanta responsabilidadniyuq ima runa. Manam investigador principal nisqachu.
• Kuska qillqaq (coautor): juk artículoman qillqaq kayta rakinakunankupaq munasqa yanapayta ruwaq runa. Ruwayninkunaqa CRediT nisqaman jina qillqasqa kanku; artículo apachikunanta ñawpaqta chiqanchakun.
• Yanapaq (colaborador): ruwanakunapi llamk'ayman yanapaq runa, qillqaq kaywan utaq mana chaywan.
• Ruwana (tarea): editorpa juk runaman apachisqan sut'inchasqa llamk'ay: materialkunawan, kutichiypa rikch'ayninwan, tukuchanapaq pachawan ima.
• CRediT ruwaykuna: sapa runap yanapayninta riqsichinapaq ñanchasqa ruway ñiqichay (NISO Z39.104-2022).

Kay web

• Ari nisqa p'anqa: editorqa sapa simipi lluqsichinapaq ari nin chaymantaña p'anqa lluqsichikun.
• Qhipa musuqyachiy: sapa p'anqap chakimpi rikuchisqa, qhipa ari nisqa pacha.